مقایسه تجربه کود شوک و سولوپتاس در این سه هفته طلایی

یکی از رقابتی‌ترین سوالات در بین کشاورزان حرفه‌ای ذرت این است: کود شوک بهتر است یا سولوپتاس؟

مهندس ناصر صفری (کارشناس تغذیه گیاهی) پاسخ روشنی دارد:

«این سوال مثل این است که بپرسی «نان بهتر است یا برنج؟». بستگی به سفره تو دارد. سولوپتاس یک کود تک‌عنصره پتاسیم است. کود شوک یک کود کامل با پتاسیم، فسفر، نیتروژن و اسیدهای آمینه. برای سه هفته طلایی، هر کدام در جای خود برنده هستند.»

در این بخش، مقایسه تجربه کود شوک و سولوپتاس در ذرت را در سه استان مختلف، در هر سه هفته طلایی، با اعداد و ارقام واقعی می‌بینی. بعد از خواندن این بخش، می‌دانی در هر هفته کدام کود را مصرف کنی.

جدول مقایسه ۵ مزرعه مجزا در سه استان

شرایط آزمایش (برای حذف متغیرهای مزاحم):

• رقم مشترک: سینگل کراس ۷۰۴ (در همه مزارع)

• EC خاک: بین ۲.۵ تا ۳.۲ (مناسب)

• آبیاری: تیپ (قطره‌ای نواری)

• تاریخ کاشت: نزدیک به هم (حداکثر ۵ روز اختلاف)

• کود پایه: یکسان (۲۰۰ کیلو فسفات آمونیوم + ۱۰۰ کیلو اوره در زمان کاشت)

پنج مزرعه در سه استان:

نتایج نهایی عملکرد (تن در هکتار دانه خشک):

تفسیر: سولوپتاس عملکرد را به طور متوسط ۲.۱ تن در هکتار (۱۸%) افزایش داده است. کود شوک ۳.۰ تن در هکتار (۲۵.۶%) افزایش داده است. یعنی کود شوک حدود ۰.۹ تن در هکتار (۴۳% بیشتر از سولوپتاس) عملکرد اضافه‌تر ایجاد کرده است.

اما: این میانگین کلی است. وقتی هفته به هفته نگاه می‌کنیم، داستان فرق می‌کند.

«من خودم هر دو کود را تست کردم. در مزرعه ۵ هکتاری، یک قسمت سولوپتاس زدم، یک قسمت کود شوک. در پایان فصل، قسمت کود شوک حدود ۸۰۰ کیلو در هکتار دانه بیشتری داشت. با قیمت ۱۰ میلیون تومان در هر تن، یعنی ۸ میلیون تومان در هکتار سود اضافه. هزینه کود شوک ۲ میلیون بود. سود خالص ۶ میلیون در هکتار بیشتر از سولوپتاس.»
— کشاورز پیشرو دشت مغان (نماد تجربه)

کدام کود در هفته اول بهتر جواب می‌دهد؟

هفته اول طلایی (روز ۵۵-۶۲) مربوط به ظهور بلال و تامین پتاسیم است. هدف: افزایش قطر بلال و تعداد ردیف دانه.

در هفته اول، کدام کود بهتر است؟ سولوپتاس یا شوک پتاس بالا؟

نتیجه هفته اول: شوک پتاس بالا برنده است. اگرچه ۱۷۵,۰۰۰ تومان در هکتار گران‌تر است، اما قطر بلال را ۴% بیشتر افزایش می‌دهد و مقاومت به خشکی بهتری ایجاد می‌کند. در دشت مغان که تنش آبی کم است، شاید سولوپتاس هم جواب بدهد. اما در استان خوزستان که گرم است، شوک پتاس بالا برتری آشکاری دارد.

چرا شوک پتاس بالا در هفته اول بهتر است؟

مهندس ناصر صفری توضیح می‌دهد:

«سولوپتاس یک نمک ساده است. جذبش به آب و دمای خاک وابسته است. اما شوک پتاس بالا حاوی اسیدهای آمینه و مواد محرک است که جذب را در شرایط تنش (گرما، کم‌آبی، شوری) تسهیل می‌کند. در هفته اول که هوا گرم است و گیاه حساس، این تفاوت را می‌بینی.»

داده میدانی از مزرعه ۵ (خوزستان) در هفته اول:

نسبت به سولوپتاس: دانه‌درشت‌تر — در هفته اول، تفاوت از همین جا شروع می‌شود. بلالی که در هفته اول قطورتر شد، در هفته دوم و سوم دانه‌های درشت‌تری خواهد داشت.

کدام کود در هفته دوم و سوم برنده است؟

حالا می‌رسیم به هفته‌های دوم و سوم. اینجا دیگر پتاسیم به تنهایی کافی نیست.

هفته دوم طلایی (روز ۶۳-۷۰) — پر شدن سریع دانه‌ها

هدف: جلوگیری از ریزش بلال، افزایش تعداد دانه در ردیف

نتیجه هفته دوم: کود شوک ۱۰ ایکس برنده قاطع است. تفاوت در جلوگیری از ریزش بلال با کود شوک بسیار چشمگیر است (۴۶% کاهش ریزش در مقابل ۱۸%). همچنین تجربه کاهش مصرف آب با کود شوک در ذرت (۱۵% صرفه‌جویی) یک مزیت منحصر به فرد است که سولوپتاس ندارد.

هفته سوم طلایی (روز ۷۱-۷۸) — افزایش وزن هزار دانه

هدف: سنگین کردن هر دانه، افزایش وزن هزار دانه

نتیجه هفته سوم: شوک آمینو + شوک فسفر برنده قاطع است. سولوپتاس در این هفته تقریباً بی‌اثر است چون پتاسیم دیگر اولویت اول نیست. فسفر و اسیدهای آمینه حرف اول را می‌زنند.

جدول خلاصه برندگان هر هفته:

توصیه تولیدکننده نمونه ذرت استان خوزستان:
«اگر بودجه محدود داری و فقط می‌توانی یکی از سه هفته را کود بدهی، هفته دوم را انتخاب کن. و در هفته دوم، کود شوک ۱۰ ایکس را بده، نه سولوپتاس را. چون تفاوت در کاهش ریزش دانه آنقدر زیاد است که هزینه اضافه‌اش را درمی‌آورد. من خودم یک سال فقط هفته دوم را با کود شوک رفتم، مابقی را سولوپتاس زدم. عملکردم ۱۴.۱ تن شد (در مقابل ۱۲.۸ تن با سولوپتاس کامل). یعنی با یک نوبت کود شوک در هفته دوم، نتیجه بهتری گرفتم تا سه نوبت سولوپتاس.»

تحلیل اقتصادی (مقایسه هزینه در مقابل سود):

یعنی با سرمایه‌گذاری ۸۳۷,۵۰۰ تومان بیشتر در هر هکتار (برای خرید کود شوک به جای سولوپتاس)، حدود ۸.۱۶ میلیون تومان سود اضافه می‌کنی. نسبت سود به هزینه اضافی = ۹.۷ به ۱.

کلام آخر از عضو نظام صنفی کشاورزان:

«سولوپتاس کود بدی نیست. اگر پول نداری، سولوپتاس بخر، ضرر نمی‌کنی. اما اگر می‌توانی ۸۰۰ هزار تومان بیشتر در هر هکتار هزینه کنی، کود شوک بخر. این ۸۰۰ هزار تومان را در پایان فصل با ۸ میلیون تومان سود اضافه پس می‌گیری. این بهترین سرمایه‌گذاری در کشاورزی است.»

منبع:
این مقایسه بر اساس آزمون مزرعه‌ای ایستگاه طرق (مشهد) ، گزارش ترویجی جهاد کشاورزی اصفهان و داده‌های میدانی شرکت خدمات حمایتی کشاورزی تهیه شده است. ویدئوی مصاحبه با کشاورز خوزستان که هر دو کود را مقایسه کرده، در کانال اتحادیه تعاونی روستایی موجود است.

در بخش بعدی: اگر یک یا دو هفته از این پنجره را از دست بدهید، چه می‌شود؟ (سناریوهای واقعی)