هفته سوم طلایی، بازی آخر است. تا همین جا، ظرف بلال را ساخته‌ای (هفته اول)، آن را پر کرده‌ای (هفته دوم). حالا وقت آن است که هر دانه را تا آخرین حد ممکن سنگین کنی.

مهندس ناصر صفری (کارشناس تغذیه گیاهی) در این باره می‌گوید:

«هفته سوم طلایی مثل نفس آخر دوندۀ دوی ماراتن است. اگر این نفس را درست بکشی، به خط پایان با قدرت می‌رسی. اگر ندهی، تمام زحمات هفته‌های قبل هدر می‌رود. در این هفته، شوک آمینو و شوک فسفر حرف اول را می‌زنند، نه پتاسیم. خیلی از کشاورزان این را نمی‌دانند و همین باعث می‌شود ۲۰% وزن دانه را از دست بدهند.»

در این بخش، یاد می‌گیری چطور در آخرین فرصت، وزن هزار دانه را تا ۲۰% افزایش دهی، چه دوزی از چه کودهایی بدهی (که با هفته‌های قبل فرق دارد)، و چرا اختلاط ممنوع با مس و روی در این هفته حساستر از همیشه است.

آخرین فرصت برای تأثیرگذاری (مرحله پر شدن دانه)

تا هفته دوم طلایی، ذرت داشت تعداد دانه را تعیین می‌کرد. از هفته سوم به بعد، دیگر هیچ دانه جدیدی ساخته نمی‌شود. هر دانه‌ای که هست، حالا باید پُر و سنگین شود.

سه اتفاق حیاتی در هفته سوم طلایی:

اگر هفته سوم را از دست بدهی، چه می‌شود؟

داده‌های آزمون مزرعه‌ای ایستگاه طرق (مشهد) :

جالب است: مصرف فقط هفته اول و دوم (بدون هفته سوم) نتیجه‌اش از شاهد هم بدتر است؟ بله. چون در هفته اول و دوم رشد رویشی تحریک شده، اما مواد به دانه نرفته و در ساقه و برگ مانده است. یعنی گیاه بزرگ شده اما دانه‌ها پوک.

نتیجه عملی کود شوک در مزرعه ذرت در هفته سوم: اگر این هفته را درست بروی، وزن هزار دانه به بالای ۳۲۰ گرم می‌رسد. اگر نروی، زیر ۲۹۰ گرم می‌ماند. تفاوت = ۳۰ گرم در هر هزار دانه.
در ۷۵ هزار بوته در هکتار با میانگین ۲ بلال در هر بوته و ۵۰۰ دانه در هر بلال = ۷۵ میلیون دانه در هکتار.
۳۰ گرم در هزار دانه = ۲.۲۵ تن در هکتار دانه اضافه.

«هفته سوم مثل بستن درب انبار است. اگر درب را نبندی، هر چه انبار کرده‌ای می‌ریزد. من یک سال هفته سوم را خواب ماندم (به دلیل مسافرت). نتیجه؟ بلال‌ها درشت بودند اما دانه‌ها پوک. مشتری گفت “ذرت تو خالی است”. دیگر این اشتباه را نمی‌کنم.»
— کشاورز پیشرو دشت مغان (نماد تجربه)

دوز دقیق (شوک آمینو + شوک فسفر) — تفاوت با هفته‌های قبل

توجه کن: هفته سوم طلایی با هفته‌های قبل فرق دارد. دیگر خبری از کود شوک ۱۰ ایکس یا شوک پتاس بالا نیست. الان نوبت شوک آمینو و شوک فسفر است.

چرا؟
در هفته سوم، ذرت به فسفر نیاز دارد (برای تبدیل قند به نشاسته) و به اسیدهای آمینه (برای ساختن پروتئین دانه و ضخیم کردن دیواره سلولی). پتاسیم دیگر اولویت اول نیست.

دوز استاندارد (برای EC خاک ۲-۴ و بافت لومی):

نکته: این دو کود را می‌توانی مخلوط کنی. بر خلاف هفته‌های قبل که با بعضی کودها تداخل داشت، شوک آمینو و شوک فسفر با هم سازگارند. فقط ترتیب را رعایت کن: اول شوک فسفر را در آب حل کن، بعد شوک آمینو را اضافه کن.

تغییر دوز بر اساس شرایط مزرعه:

مقایسه با هفته‌های قبل (جدول تفاوت):

توصیه تولیدکننده نمونه ذرت استان خوزستان:
«در هفته سوم، اصلاً اوره نده. نیتروژن اضافه در این مرحله باعث می‌شود گیاه به جای پر کردن دانه، برگ و ساقه جدید بزند. من یک سال در هفته سوم ۵۰ کیلو اوره دادم، نتیجه؟ دانه‌ها پوک و برگ‌ها خیلی سبز و چرب شدند. عملکرد نهایی افت کرد.»

قانون طلایی اختلاط در هفته سوم:
۱. تانک را نیمه از آب پر کن
۲. شوک فسفر را اضافه کن و ۵ دقیقه هم بزن
۳. شوک آمینو را اضافه کن و ۵ دقیقه دیگر هم بزن
۴. آب را به حجم نهایی برسان و حداکثر تا ۴ ساعت مصرف کن (اسیدهای آمینه حساس هستند)

میزان افزایش دانه در بلال با کود شوک — مقایسه با گروه شاهد

حالا برویم سراغ عددهایی که نشان می‌دهد میزان افزایش دانه در بلال با کود شوک در هفته سوم چقدر است.

داده‌های میدانی از کشت و صنعت مغان (مقایسه ۱۰ هکتار شاهد و ۱۰ هکتار آزمایش، هر دو با هفته اول و دوم یکسان، فقط هفته سوم متفاوت):

تفسیر: افزایش ۹.۷% وزن هزار دانه یعنی هر دانه تقریباً ۱۰% سنگین‌تر می‌شود. در ۷۵ میلیون دانه در هکتار، این یعنی ۲.۱۷۵ تن دانه اضافه (که در عملکرد نهایی ۰.۹ تن دیده می‌شود، مابقی به خاطر دانه‌های پوکی است که حذف شدند).

مقایسه تجربه کود شوک و سولوپتاس در ذرت در هفته سوم:

نسبت به سولوپتاس: دانه‌درشت‌تر — در هفته سوم، تفاوت آشکار می‌شود. سولوپتاس (که پتاسیم است) در هفته دوم عالی کار می‌کند، اما در هفته سوم شوک آمینو و فسفر از آن جلو می‌زنند.

چطور در مزرعه خودت افزایش وزن دانه را اندازه بگیری (بدون دستگاه):

۱. یک هفته پس از مصرف هفته سوم (روز ۸۵-۸۷)، ۱۰ بلال از نقاط مختلف بچین
۲. دانه‌های یک ردیف از وسط بلال را جدا کن (از پایین تا بالای بلال)
۳. تعداد دانه‌های پوک (نرم و چروکیده) را بشمار
۴. اگر بیش از ۳ دانه از ۵۰ دانه پوک بود (۶%)، یعنی هفته سوم را درست نرفته‌ای

کشاورز پیشرو دشت مغان (نماد تجربه):
«من روش ساده‌ای دارم. مشت دانه را می‌گیرم و فشار می‌دهم. اگر دانه‌ها زیر دستم خرد شوند، یعنی پوک هستند. اگر محکم باشند و نشکنند، یعنی وزن هزار دانه بالاست. سال اول که هفته سوم را رفتم، مشت دانه‌هایم سفت بود مثل سنگ. سال قبل که نرفتم، زیر دستم پودر می‌شدند.»

اختلاط ممنوع با مس و روی — هشدار ویژه این هفته

در هفته‌های قبل هم گفتیم که اختلاط ممنوع با مس و روی یک قانون کلی است. اما در هفته سوم طلایی، این هشدار حیاتی‌تر می‌شود.

چرا در هفته سوم حساستر است؟

در هفته سوم، دانه در حال پر شدن است و هر گونه تداخل شیمیایی می‌تواند زنجیره انتقال مواد به دانه را قطع کند. مس و روی با فسفر (که در شوک فسفر است) واکنش داده و ترکیبات نامحلول (فسفات مس و فسفات روی) تشکیل می‌دهند که نه تنها جذب نمی‌شوند، بلکه لوله‌های آوندی را می‌بندند.

ماجرای واقعی (درس عبرت):

مزرعه‌ای در استان کرمانشاه (منطقه کشت ذرت دانه‌ای) به وسعت ۱۲ هکتار. کشاورز در هفته سوم تصمیم گرفت کود حاوی روی (سولفات روی) را با شوک فسفر مخلوط کند. فکر می‌کرد «روی برای دانه خوب است».

نتیجه:

• ۴۸ ساعت بعد، برگ‌های بالایی زرد و سوخته شدند

• دانه‌ها رشد نکردند و در همان مرحله شیری ماندند (سفت نشدند)

• عملکرد نهایی: ۹.۲ تن در هکتار (در حالی که میانگین منطقه ۱۴ تن است)

«به من گفته بودند مس و روی را با کود شوک مخلوط نکن، اما فکر کردم برای روی ضرر ندارد. اشتباه کردم. دانه‌هایم پوک ماندند و موقع کمباین پودر شدند. ۱۲ هکتار را به باد دادم.»
— کشاورز زیان‌دیده کرمانشاهی (به نقل از اتحادیه تعاونی روستایی)

قوانین طلایی اختلاط در هفته سوم:

اگر واقعاً کمبود مس و روی داری، چه کار کنی؟

۱. کمبود مس و روی را در آنالیز خاک قبل از کاشت تشخیص بده
۲. اگر کمبود دارید، ۱۰ روز قبل از کاشت مس و روی را با دیسک به خاک بده
۳. اگر بعد از کاشت متوجه کمبود شدی، ۱۵ روز پس از کاشت (مرحله ۴-۶ برگی) محلول‌پاشی کن
۴. هرگز در هفته سوم طلایی مس و روی نده

مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور تأکید دارد: «بیشترین تداخلات شیمیایی مضر بین کودهای ریزمغذی و کودهای فسفره در مرحله پر شدن دانه رخ می‌دهد. در این مرحله، اختلاط ممنوع با مس و روی یک اصل غیرقابل انکار است.»

جدول خلاصه هفته سوم طلایی:

منبع:
این داده‌ها بر اساس آزمون مزرعه‌ای ایستگاه طرق (مشهد) ، گزارش ترویجی جهاد کشاورزی اصفهان و تجربه ۳۰ کشاورز در دشت مغان، کرمانشاه و خوزستان است. دیتاشیت فنی شرکت تولیدکننده نیز تفاوت هفته سوم با هفته‌های قبل را تأیید کرده است.

حالا که هر سه هفته طلایی را گام به گام رفتی، وقت آن است که بدانی اگر یکی از این هفته‌ها را از دست بدهی، چه می‌شود؟ در بخش بعد (سناریوهای از دست دادن پنجره) می‌خوانی.